Beden Kitle İndeksi (BKİ) Hesaplama

Beden Kitle İndeksi (BKİ) Nedir?

Beden kitle indeksi, kilonun (kg) boyun metre cinsinden karesine bölünmesiyle bulunan bir değerdir ve birimi kg/m²'dir. İngilizce kısaltması BMI'dır (body mass index). Basit ve hızlı hesaplandığı için fazla kilo ile obeziteyi taramada yaygın olarak kullanılır.

Obezite (şişmanlık), vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek ölçüde fazla yağ birikmesidir. Dünya Sağlık Örgütü obeziteyi uzun süreli (kronik) bir hastalık olarak ele alır. Obezite yalnızca görünümle ilgili bir durum değildir; zamanla tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kan yağlarında yükseklik ve kalp-damar hastalıkları gibi durumların ortaya çıkma olasılığını artırabilir.

BKİ Nasıl Hesaplanır?

Hesaplayıcı, sonucu bir ondalık basamakla gösterir ve boyunuza göre normal aralığa (BKİ 18,5–24,9) karşılık gelen kilo aralığını da yazar. Sonuç bir tarama bilgisidir; tanı ya da tedavi önerisi değildir.

BKİ Sınıflaması (Dünya Sağlık Örgütü, Yetişkinler)

Dünya Sağlık Örgütü'nün 18 yaş ve üstü yetişkinler için kullandığı sınıflama şöyledir:

BKİ'nin Sınırları

BKİ bir tarama ölçütüdür; tek başına tanı koymaz. Vücuttaki yağ ile kas dokusunu birbirinden ayırt edemez ve yağın vücutta nerede biriktiğini göstermez. Bu nedenle şu durumlarda yanıltıcı olabilir:

• Kas kütlesi yüksek kişiler (örneğin düzenli ağır spor yapanlar)
• 65 yaş üstündeki kişiler
• Gebeler
• 18 yaş altındaki çocuk ve ergenler: değerlendirme yaşa ve cinsiyete özgü eğrilere göre yapılır

Değerlendirme yalnızca BKİ ile yapılmaz. Bel çevresi, kan şekeri, kan yağları, tansiyon ve eşlik eden hastalıklar birlikte ele alınır; sonucun yorumu hekime aittir.

Bel Çevresi Nasıl Ölçülür?

Bel çevresi, karın bölgesindeki yağ birikimi hakkında bilgi verir. İç organların çevresinde biriken yağ, kalp ve damar hastalıkları ile tip 2 diyabet riskiyle yakından ilişkilidir; BKİ'si aynı olan iki kişinin bel çevresi farklı olabilir.

Ölçüm ayakta ve nefes verilmiş durumdayken yapılır: mezura, son kaburga kemiği ile kalça kemiğinin üst kenarı arasındaki orta noktadan, yere paralel tutularak sarılır.

Bu eşik değerler toplumlara göre farklılık gösterebilir.

Kilo Değişimi ve Hormonal Hastalıklar

Kilo artışının tek bir nedeni yoktur. Genetik yatkınlık, beslenme alışkanlıkları, hareket azlığı, uyku düzeni, bazı hormonal hastalıklar ve bazı ilaçlar kilo artışına katkıda bulunabilir; çoğu kişide bu etkenlerden birkaçı birlikte rol oynar. Endokrinoloji uzmanı, kilo artışına yol açabilecek hormonal nedenleri de değerlendirir.

• Diyabet: Tip 2 diyabetli kişilerin büyük bir kısmı fazla kilolu veya obezdir. Fazla kilolu olan bir hastanın kilo vermesi bile bazen ilaç ihtiyacını azaltarak kan şekerini kontrol altına alabilir. Ayrıntılar: Diyabet (Şeker Hastalığı).
• Hipofiz bezi hastalıkları: Cushing hastalığında böbrek üstü bezini uyaran hormonun fazlalığına bağlı kilo artışı, tansiyon yüksekliği ve kan şekeri bozukluğu görülebilir. Ayrıntılar: Hipofiz Bezi Hastalıkları.
• Böbrek üstü bezi hastalıkları: böbrek üstü bezlerinin aşırı hormon üretmesi (örneğin Cushing sendromu) hızlı kilo artışına, yetersiz hormon üretimi (adrenal yetmezlik) ise kilo kaybına neden olabilir. Ayrıntılar: Böbrek Üstü Bezi (Adrenal) Hastalıkları.

Ne Zaman Hekime Başvurulmalıdır?

Fazla kilo ve obezite çoğu zaman belirti vermeden ilerler. Aşağıdaki durumlarda hekim değerlendirmesi uygun olur:

• Beden kitle indeksinin 30 ve üzerinde olması veya fazla kilolu olup bel çevresinin artmış bulunması
• Kilonun kısa sürede belirgin biçimde artması veya kilo artışının nedeninin anlaşılamaması
• Yüksek tansiyon veya yüksek kan şekeri saptanması
• Ailede şeker hastalığı, kalp-damar hastalığı veya kan yağı yüksekliği öyküsünün bulunması

Bilimsel dayanağı olmayan, hızlı kilo verdirdiği öne sürülen ürünler ve uygulamalar yarar sağlamayabilir, sağlığa zarar verebilir. Bitkisel ürünler ve takviyeler dahil kullanılan her şey hekime bildirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular